PUBLIKACJA · PERSONEL I ZARZĄDZANIE · CZĘŚĆ 1 Z 3

Jak tworzyć bank pytań do testu wiedzy?

Cykl: Badanie wiedzy w organizacji.
Autorzy publikacji źródłowej: Dariusz Ambroziak i Krzysztof Fronczyk.

Dobry bank pytań do testu wiedzy zaczyna się od określenia, co pracownik powinien wiedzieć w swojej roli. Dopiero potem powstają pytania, odpowiedzi i zasady budowy testu. W pierwszej części cyklu Dariusz Ambroziak i Krzysztof Fronczyk pokazują, jak przejść od ogólnego pomysłu „sprawdźmy wiedzę” do uporządkowanego narzędzia pomiaru.

Od jakiej decyzji zacząć badanie wiedzy?

Wiedzę można badać przy wdrażaniu pracowników, przygotowaniu zespołu do sprzedaży produktu lub ocenie tego, czego uczestnicy nauczyli się podczas szkolenia. Każdy z tych celów wymaga sprecyzowania zakresu. Innych wiadomości potrzebuje osoba prezentująca ofertę klientowi, a innych osoba odpowiadająca za techniczną obsługę produktu.

Autorzy zwracają uwagę, że napisanie kilku pytań nie oznacza jeszcze skonstruowania dobrego testu. Bank pytań ma obejmować istotne obszary wiedzy i umożliwiać tworzenie zestawów zgodnych z założonym celem. Sama platforma internetowa może ułatwić losowanie pytań oraz kolejności odpowiedzi, ale nie zastąpi pracy nad treścią.

Trzy sposoby uporządkowania zakresu wiedzy

• Struktura hierarchiczna. Podział od obszarów ogólnych do szczegółowych. W przykładzie dotyczącym oprogramowania autorzy wyróżniają m.in. funkcjonalności, różnice między wersjami i obsługę, a następnie bardziej szczegółowe zagadnienia.
• Struktura wielowymiarowa. Łączenie dwóch lub większej liczby wymiarów, aby pytania obejmowały ich istotne kombinacje. W publikacji ilustruje to zestawienie typu klienta z elementami procesu sprzedaży.
• Taksonomia Blooma. Rozróżnienie zapamiętywania, rozumienia, zastosowania, analizy, oceny i tworzenia. Pomaga zauważyć, że pytanie o definicję nie sprawdza tego samego co zadanie wymagające wykorzystania wiedzy.

Te podejścia są sposobami planowania treści testu, a nie gotowymi normami dla każdej organizacji. Zakres trzeba powiązać z rzeczywistymi wymaganiami stanowiska. Przykładowe podziały z artykułu nie powinny być bezrefleksyjnie przenoszone do innej branży.

Jak powstaje bank pytań do testu wiedzy?

1. Ustal obszary i ich granice. Zdefiniuj, co należy do poszczególnych tematów, oraz sprawdź, czy razem pokrywają wymagany zakres.
2. Zaangażuj ekspertów dziedzinowych. Niech przygotują pytania, prawidłowe odpowiedzi i uzasadnienia zgodne z wiedzą potrzebną w pracy.
3. Przypisz pytania do obszarów. Oceń powtórzenia i sposób wyboru pytań do konkretnego testu. Losowanie powinno być zgodne z zaplanowaną strukturą.
4. Sprawdź język i logikę. Usuń niejasności. Po zmianach poproś ekspertów o ponowną ocenę merytoryczną.
5. Sprawdź, jak pytania odczytują uczestnicy. Rozmowy i próbne rozwiązanie testu mogą ujawnić błędy wynikające ze sformułowania pytania, a nie z braku wiedzy.

Jakich błędów unikać w pytaniach?

Artykuł wskazuje m.in. nieprecyzyjne określenia czasu, odpowiedzi nakładające się na siebie, pytanie o kilka różnych kwestii jednocześnie oraz odpowiedzi, które łatwo odgadnąć bez znajomości tematu. Ostrzega też przed pytaniami banalnymi, które słabo pomagają rozpoznać rzeczywiste różnice w wiedzy.

Czy gotowy bank pytań wystarczy?

Nie. Po weryfikacji treści mamy zbiór pytań nadających się do dalszych prac, ale nadal trzeba empirycznie sprawdzić właściwości testu. Autorzy wyraźnie oddzielają konstrukcję banku od oceny trudności, rzetelności i trafności. Właśnie dlatego kolejne części cyklu dotyczą dokładności pomiaru i interpretacji wyniku.

Od lektury do praktyki

Jeżeli planujesz pomiar po szkoleniu, zobacz również podejście do szkoleń i ich ewaluacji. Szerszy kontekst błędów pomiaru znajdziesz w publikacji „Lepiej poprawić testy, niż zwolnić trenerów”. O zakresie badania dopasowanego do Twojej organizacji możesz porozmawiać z Instytutem Gaussa.