Autor: Dariusz Ambroziak
PODCAST · RADIO NOWY ŚWIAT
Dariusz Ambroziak w Radiu Nowy Świat – „W głębi duszy 155”


W skrócie
Gościem Elizy Michalik w audycji „W głębi duszy 155” był Dariusz Ambroziak — psycholog organizacji z Instytutu Gaussa i współautor książki „Pięć wymiarów człowieka”. Odcinek został opublikowany 23 lipca 2023 roku w Radiu Nowy Świat i trwa 56 minut 36 sekund.
Program „W głębi duszy” koncentruje się na człowieku, jego doświadczeniach i świecie wewnętrznym. Obecność psychologa organizacji otwiera przy tym perspektywę szczególnie ważną dla liderów i zespołów: człowieka w pracy nie da się trafnie opisać wyłącznie przez stanowisko, kompetencje lub wynik. Znaczenie mają także indywidualne predyspozycje, sposób budowania relacji oraz środowisko, w którym dana osoba działa.
O rozmowie Dariusza Ambroziaka z Elizą Michalik
Oficjalny opis odcinka przedstawia Dariusza Ambroziaka jako psychologa organizacji z Instytutu Gaussa oraz współautora książki „Pięć wymiarów człowieka”. Sama formuła audycji Elizy Michalik jest poświęcona osobom, które łączą wiedzę, pasję i doświadczenie oraz chcą dzielić się własnym spojrzeniem ze słuchaczami.
To dobre tło do rozmowy o psychologii organizacji, ponieważ zachowania obserwowane w firmach mają jednocześnie wymiar indywidualny i społeczny. Decyzje, współpraca, motywacja czy reagowanie na zmianę nie wynikają z jednej cechy. Są rezultatem spotkania człowieka z wymaganiami roli, kulturą organizacji, stylem zarządzania i relacjami w zespole.
Dlaczego perspektywa psychologii organizacji jest ważna?
- Pomaga lepiej rozumieć zachowania. Zamiast szybko oceniać człowieka, pozwala sprawdzić, jakie czynniki osobiste i organizacyjne wpływają na jego sposób działania.
- Porządkuje rozmowę o dopasowaniu. Kompetencje są ważne, ale nie wyjaśniają w pełni, jak osoba podejmuje decyzje, współpracuje i funkcjonuje pod presją.
- Ułatwia trafniejsze decyzje menedżerskie. Dobra diagnoza pozwala odróżnić problem jednostki od problemu roli, zespołu lub całego systemu organizacyjnego.
- Chroni przed prostymi receptami. Wymiana pracownika albo jednorazowe szkolenie nie zawsze usuwa przyczynę trudności, jeśli organizacja nie zmienia warunków, które podtrzymują dany problem.
„Pięć wymiarów człowieka” jako punkt wyjścia
Książka „Pięć wymiarów człowieka”, której współautorem jest Dariusz Ambroziak, stanowi punkt odniesienia do myślenia o człowieku w sposób wielowymiarowy. W praktyce organizacyjnej oznacza to odejście od pojedynczych etykiet i poszukiwanie pełniejszego obrazu osoby: jej możliwości, preferencji, sposobu funkcjonowania oraz relacji z otoczeniem.
Dla lidera taki sposób patrzenia ma konkretne znaczenie. Pomaga lepiej dobierać zadania, prowadzić rozmowy rozwojowe, rozpoznawać źródła napięć i projektować środowisko, w którym ludzie mogą działać skutecznie bez utraty podmiotowości.
Perspektywa Instytutu Gaussa
W Instytucie Gaussa traktujemy diagnozę jako narzędzie do podejmowania lepszych decyzji, a nie jako sposób przyklejania ludziom etykiet. Wartość psychologii organizacji pojawia się wtedy, gdy wiedza o człowieku zostaje połączona z realnym kontekstem pracy: celami, odpowiedzialnością, kulturą firmy i jakością współpracy.
Rozmowy takie jak „W głębi duszy” przypominają, że za każdą rolą zawodową stoi osoba z własnym doświadczeniem i sposobem rozumienia świata. Organizacja, która potrafi tę złożoność dostrzec, ma większą szansę budować dojrzałe przywództwo, trafniej rozwijać ludzi i ograniczać koszt nietrafionych decyzji personalnych.
Najczęściej zadawane pytania
Kto był gościem audycji „W głębi duszy 155”?
Gościem Elizy Michalik był Dariusz Ambroziak, psycholog organizacji z Instytutu Gaussa i współautor książki „Pięć wymiarów człowieka”.
Kiedy opublikowano rozmowę?
Odcinek ukazał się 23 lipca 2023 roku w serwisie Radia Nowy Świat. Nagranie trwa 56 minut i 36 sekund.
Gdzie można posłuchać audycji?
Odcinek jest dostępny na oficjalnej stronie Radia Nowy Świat. Przycisk poniżej prowadzi bezpośrednio do materiału źródłowego.
Źródło: Radio Nowy Świat, „W głębi duszy 155”.
Szczegóły audycji
Tytuł: „W głębi duszy 155”
Radio: Radio Nowy Świat
Prowadząca: Eliza Michalik
Gość: Dariusz Ambroziak
Data publikacji: 23 lipca 2023 r.
Czas trwania: 56:36
PODCAST · TOK FM
Pracownika nie zmienisz, możesz zmienić pracownika, ale to nic nie zmieni [„Pięć wymiarów człowieka”]

W skrócie
Audycja TOK FM z udziałem dr. Victora Wekselberga i prof. Jacka Wasilewskiego dotyczy książki „Pięć wymiarów człowieka” oraz tego, jak rozumieć człowieka w środowisku pracy. Jej ważny punkt wyjścia brzmi: sama wymiana pracownika nie rozwiązuje problemu, jeśli organizacja nie rozpozna, co wpływa na jego zachowanie, współpracę i efektywność.
Materiał jest szczególnie użyteczny dla właścicieli firm, liderów i osób odpowiedzialnych za zespoły. Przypomina, że za trudnością może stać nie tylko indywidualna decyzja lub kompetencja, ale również sposób komunikacji, zakres odpowiedzialności, obciążenie, relacje i reguły działania firmy.
O rozmowie
Karolina Głowacka rozmawia z dr. Victorem Wekselbergiem i prof. Jackiem Wasilewskim o książce „Pięć wymiarów człowieka”, diagnozie psychologicznej w pracy, coachingu oraz współpracy. Goście zwracają uwagę na potrzebę rozumienia uwarunkowań pracownika zamiast podejmowania szybkich prób zmiany samej osoby.
Perspektywa Instytutu Gaussa
Poniższe rozwinięcie jest komentarzem Instytutu Gaussa do tematu poruszonego w audycji, a nie zapisem rozmowy. W praktyce organizacyjnej często spotykamy sytuacje, w których firma zaczyna od pytania: „kogo trzeba wymienić?”. Zanim jednak zapadnie taka decyzja, warto sprawdzić, czy problem nie jest skutkiem źle zdefiniowanej roli, niejasnych priorytetów lub niedopasowanego sposobu współpracy.
Dlaczego zmiana pracownika nie zawsze rozwiązuje problem?
Nowa osoba może wejść w ten sam układ: z tymi samymi oczekiwaniami, konfliktami, ograniczeniami decyzyjnymi i tempem pracy. Jeżeli przyczyna trudności znajduje się w systemie organizacyjnym, wymiana pracownika może przynieść jedynie krótkotrwałą ulgę. Po kilku miesiącach organizacja często wraca do podobnego problemu, tylko z inną osobą w roli głównej.
Nie oznacza to, że każdą sytuację należy rozwiązywać przez rozwój lub coaching. Czasem rozstanie jest właściwą decyzją. Ważne jednak, aby była poprzedzona uczciwą diagnozą: czy pracownik zna standardy, ma zasoby do wykonania zadania, otrzymuje informację zwrotną i działa w środowisku, które pozwala mu wykorzystać kompetencje?
Co warto zdiagnozować przed podjęciem decyzji?
- Rolę i oczekiwania — czy zakres odpowiedzialności, cele i kryteria sukcesu są naprawdę jasne?
- Kompetencje i zasoby — czy osoba otrzymała wiedzę, narzędzia, czas oraz wsparcie potrzebne do wykonania pracy?
- Relacje i komunikację — czy w zespole jest przestrzeń na pytania, informację zwrotną i rozwiązywanie napięć?
- Warunki organizacyjne — czy procesy, decyzje i priorytety nie utrudniają działania bardziej niż indywidualne braki?
- Motywację i dopasowanie — czy sposób pracy, rodzaj zadań i wartości organizacji odpowiadają temu, w czym dana osoba może być skuteczna?
Co może zrobić lider?
Po pierwsze: nazwać problem konkretnie. Zamiast oceny „nie angażuje się”, warto opisać obserwowalne zachowanie, jego wpływ na zespół oraz oczekiwany standard. To pozwala przejść od etykiet do rozmowy o działaniu.
Po drugie: sprawdzić kontekst. Lider powinien zadać pytanie, co w organizacji pomaga, a co utrudnia wykonanie zadania. Czasem potrzebna jest zmiana sposobu podejmowania decyzji, podziału odpowiedzialności lub przepływu informacji, a nie kolejna rozmowa motywacyjna.
Po trzecie: ustalić kolejny krok i miernik zmiany. Dobra diagnoza kończy się prostym planem: kto, co i do kiedy zmieni, po czym sprawdzimy efekt oraz jakie wsparcie będzie dostępne. Dzięki temu rozwój nie pozostaje ogólną deklaracją.
Najważniejsze wnioski
- Trudności pracownika warto rozpatrywać razem z warunkami, w których wykonuje pracę.
- Rzetelna diagnoza zmniejsza ryzyko kosztownych i pochopnych decyzji personalnych.
- Rozwój jest skuteczniejszy, gdy łączy perspektywę człowieka, relacji i organizacji.
- Zmiana w firmie wymaga nie tylko oczekiwań wobec osoby, ale też odpowiedzialności po stronie systemu pracy.
Najczęściej zadawane pytania
Czy każdą trudność w pracy można rozwiązać zmianą organizacji?
Nie. Czasem problem dotyczy rzeczywistego niedopasowania kompetencji, odpowiedzialności lub postawy konkretnej osoby. Diagnoza służy temu, aby odróżnić sytuacje wymagające zmiany warunków pracy od tych, w których potrzebna jest decyzja personalna.
Czy coaching wystarczy, gdy zespół nie osiąga wyników?
Coaching może wspierać rozwój, ale nie zastąpi jasnych celów, dobrego procesu pracy i odpowiedzialności lidera. Najlepsze efekty przynosi wtedy, gdy jest częścią szerszego działania organizacyjnego.
Od czego zacząć diagnozę w firmie?
Od rozmowy o faktach: co dokładnie nie działa, od kiedy, gdzie pojawia się trudność i jaki ma wpływ na wynik. Następnie warto zebrać perspektywy osób zaangażowanych oraz przyjrzeć się roli, procesom i relacjom w zespole.
Porozmawiajmy o wyzwaniach Twojej organizacji
Instytut Gaussa wspiera organizacje w diagnozie, budowaniu współpracy i rozwoju liderów. Skontaktuj się z nami, jeśli chcesz porozmawiać o sytuacji w swojej firmie.
Źródło audycji: Radio TOK FM.
Szczegóły audycji:
8 lipca 2023 · 16 minut
Prowadząca: Karolina Głowacka
Goście: dr Victor Wekselberg i prof. Jacek Wasilewski
PODCAST · COLLIERS · PRACA HYBRYDOWA
Praca hybrydowa – nowa rzeczywistość czy dopiero początek zmian w organizacjach?

W skrócie
Praca hybrydowa nie jest jednorazową zmianą grafiku ani prostym podziałem tygodnia na dni w biurze i w domu. To trwała zmiana sposobu działania organizacji: komunikacji, zarządzania, przepływu wiedzy, budowania relacji i oceny efektywności. W podcaście Colliers Grzegorz Rajca i Dariusz Ambroziak pokazują, dlaczego samo ogłoszenie modelu hybrydowego nie kończy procesu zmiany.
Rozmowa dotyczy skutków zmian, które zaszły w sposobie pracy w ciągu trzech lat poprzedzających publikację. Eksperci omawiają rozbieżność oczekiwań pracowników i pracodawców, obawy organizacji, powroty do biur, dobre praktyki oraz mity narosłe wokół pracy zdalnej i hybrydowej.
Dlaczego wdrożenie pracy hybrydowej nie kończy zmiany?
Organizacja może ustalić liczbę dni pracy zdalnej, przygotować regulamin i wyposażyć pracowników w narzędzia, a mimo to nadal doświadczać trudności. Formalny model odpowiada na pytanie, skąd ludzie wykonują zadania. Nie rozstrzyga jednak, jak mają współpracować, podejmować decyzje, przekazywać odpowiedzialność i utrzymywać dostęp do wiedzy.
Hybryda zmienia codzienne zachowania. Część komunikacji, która wcześniej odbywała się spontanicznie, wymaga teraz świadomego zaprojektowania. Liderzy muszą inaczej planować spotkania, dbać o równy dostęp do informacji i oceniać pracę na podstawie rezultatów, a nie samej obecności. Zespoły potrzebują również jasnych zasad dotyczących dostępności, priorytetów i sytuacji, w których spotkanie na żywo wnosi rzeczywistą wartość.
Rozbieżność oczekiwań pracowników i pracodawców
Pracownicy często kojarzą model hybrydowy z autonomią, oszczędnością czasu i możliwością lepszego dopasowania pracy do życia. Organizacja może natomiast koncentrować się na koordynacji, innowacyjności, bezpieczeństwie informacji, integracji nowych osób i utrzymaniu kultury. Te perspektywy nie muszą się wykluczać, lecz wymagają diagnozy i uzgodnienia zasad.
Kluczowe pytanie nie brzmi wyłącznie, czy obie strony tak samo rozumieją pracę hybrydową, lecz czy mają zgodne cele dotyczące jakości, dostępności, efektywności i współpracy. Jeżeli cele są rozbieżne, spór o liczbę dni w biurze staje się tylko widocznym objawem głębszego problemu.
Praca hybrydowa: najczęstsze obawy organizacji
- Spadek przepływu wiedzy – informacje mogą pozostawać w wąskich grupach i docierać do części zespołu z opóźnieniem.
- Osłabienie relacji – mniejsza liczba spontanicznych kontaktów utrudnia budowanie zaufania, zwłaszcza nowym pracownikom.
- Nierówny dostęp do wpływu – osoby częściej obecne w biurze mogą mieć łatwiejszy kontakt z decydentami.
- Przeciążenie spotkaniami – organizacja zastępuje brak kontaktu dodatkowymi wideokonferencjami, zamiast przeprojektować sposób pracy.
- Trudność w ocenie efektywności – menedżerowie przyzwyczajeni do kontroli obecności potrzebują nowych wskaźników i zachowań zarządczych.
Czy można zmusić pracowników do powrotu do biura?
Formalna decyzja o obecności w biurze nie gwarantuje zaangażowania ani dobrej współpracy. Może zmienić miejsce wykonywania zadań, ale nie usuwa przyczyn oporu. Dlatego przed wprowadzeniem obowiązkowych powrotów warto ustalić, jaki problem ma rozwiązać obecność i czy pracownicy widzą jej sens w konkretnych zadaniach.
Biuro może wspierać pracę wymagającą intensywnej wymiany wiedzy, integracji, uczenia się i budowania relacji. Praca zdalna może sprzyjać koncentracji i ograniczać koszty dojazdu. Dojrzały model łączy te funkcje zamiast traktować obecność jako cel sam w sobie.
Praca hybrydowa: dobre praktyki projektowania modelu
- Zacznij od diagnozy zadań, relacji i przepływu wiedzy, a nie od arbitralnej liczby dni.
- Ustal, które aktywności wymagają spotkania na żywo, a które lepiej wykonywać indywidualnie.
- Sprawdź, czy zespoły i organizacja mają zgodne cele dotyczące sposobu pracy.
- Zadbaj o równy dostęp do informacji i decyzji niezależnie od miejsca pracy.
- Wyposaż liderów w umiejętność zarządzania przez rezultaty, priorytety i informację zwrotną.
- Traktuj przyjęty model jako hipotezę do sprawdzania, a nie ostateczne rozwiązanie.
Mity dotyczące pracy hybrydowej
„Wystarczy ustalić dwa dni w biurze”
Liczba dni nie opisuje jakości współpracy. Ten sam harmonogram może dobrze działać w jednym zespole i blokować inny, ponieważ różne są zadania, zależności i potrzeby komunikacyjne.
„W biurze ludzie automatycznie współpracują”
Fizyczna bliskość zwiększa możliwość kontaktu, ale nie tworzy zaufania, bezpieczeństwa psychologicznego ani dobrego przepływu informacji. Te warunki wymagają świadomego zarządzania.
„Praca zdalna zawsze obniża efektywność”
Efekt zależy od rodzaju zadań, jakości zarządzania, narzędzi, relacji i jasności odpowiedzialności. Ocena modelu powinna opierać się na danych oraz rezultatach, a nie na samym miejscu wykonywania pracy.
Praca hybrydowa – najczęściej zadawane pytania
Co jest najważniejsze przy wdrażaniu pracy hybrydowej?
Diagnoza rzeczywistych potrzeb organizacji i zespołów. Dopiero na jej podstawie można ustalić zasady obecności, komunikacji, spotkań, dostępu do informacji i oceny rezultatów.
Jak sprawdzić, czy model hybrydowy działa?
Warto obserwować jakość realizacji celów, przepływ wiedzy, czas podejmowania decyzji, liczbę zbędnych spotkań, poczucie przynależności, rotację i doświadczenia pracowników. Pojedynczy wskaźnik nie pokaże całego systemu.
Czy jeden model powinien obowiązywać całą organizację?
Nie zawsze. Zespoły różnią się charakterem zadań i zależnościami. Organizacja może ustalić ramy, ale rozwiązania powinny uwzględniać sposób tworzenia wartości w poszczególnych częściach firmy.
Diagnoza pracy hybrydowej w organizacji
Instytut Gaussa pomaga organizacjom diagnozować współpracę, zgodność celów, przepływ wiedzy, kulturę organizacyjną i sposób działania zespołów rozproszonych. Skontaktuj się z nami, jeśli chcesz sprawdzić, co wspiera lub blokuje efektywną pracę hybrydową w Twojej organizacji.
Tekst jest autorskim omówieniem Instytutu Gaussa na podstawie podcastu opublikowanego przez Colliers. Nie stanowi przedruku materiału źródłowego.
Szczegóły audycji:
Tytuł: Praca hybrydowa – nowa rzeczywistość czy dopiero początek zmian w organizacjach?
Seria: Podcast 31
Wydawca: Colliers
Autor publikacji: Grzegorz Rajca
Rozmówcy: Grzegorz Rajca i Dariusz Ambroziak
Data publikacji: 30 marca 2023
Czas trwania: 21:57
Tematy: oczekiwania pracowników i pracodawców, powroty do biur, dobre praktyki i mity dotyczące pracy hybrydowej
Co.brick MeetUp „Team is the king” — relacja z 15 września 2022
15 września 2022 podczas Co.brick MeetUp „Team is the king” rozmawialiśmy o tym, co naprawdę decyduje o sprawności zespołu. Dariusz Ambroziak i Victor Wekselberg pokazali, że w organizacjach oraz start-upach nie wystarczy dobry pomysł, finansowanie czy trafny moment rynkowy. O wyniku w dużej mierze przesądza to, jak ludzie dobierają cele, interpretują sytuację, komunikują się i przekładają różnice między sobą na działanie.

Dlaczego zespół jest kluczowy?
Punktem wyjścia spotkania było proste pytanie: dlaczego organizacje z podobnymi zasobami osiągają tak różne rezultaty? Zespoły odnoszące sukces zwykle potrafią szybciej uczyć się na błędach, podejmować decyzje pod presją oraz elastycznie zmieniać sposób działania. Nie chodzi wyłącznie o kompetencje pojedynczych osób, ale o jakość współpracy między nimi.
W praktyce oznacza to potrzebę pracy nad zgodnością celów, zgodnością postaw i wzajemną wiedzą o tym, jak poszczególne osoby działają, podejmują decyzje oraz reagują na stres. Te elementy mogą być diagnozowane i rozwijane równie konkretnie jak kompetencje techniczne.
Ukryte pięć wymiarów człowieka w zespole
W wystąpieniu „Ukryte pięć wymiarów człowieka. Jak one działają w zespole?” omówiono pięć obszarów, które wpływają na działanie ludzi w organizacji:
- temperament — określający energię działania i optymalne warunki pracy;
- osobowość — wpływającą m.in. na pracowitość oraz nastawienie na współpracę;
- proces motywacyjny — zmieniający siłę dążenia do realizacji celów indywidualnych i zespołowych;
- repertuar taktyk wpływu — czyli styl oddziaływania na innych, komunikację i zachowanie w stresie;
- kompetencje behawioralne — obserwowalne umiejętności, które można mierzyć i rozwijać.

Od diagnozy do praktycznych decyzji
Psychologia organizacji daje narzędzia do lepszego doboru osób do zespołu, planowania rozwoju, przypisywania zadań i dopasowywania sposobu zarządzania. Ma również zastosowanie przy ocenie ryzyka w projektach inwestycyjnych czy podczas due diligence. Ważne jest przy tym patrzenie nie na jedną cechę, lecz na układ relacji między ludźmi, celami i kontekstem pracy.
Skuteczność zespołu można wzmacniać wtedy, gdy rozumiemy zarówno indywidualne właściwości jego członków, jak i mechanizmy współpracy między nimi.

Co warto zabrać ze spotkania?
- sprawność zespołu wymaga nie tylko kompetencji, ale także zgodnych celów i przejrzystej komunikacji;
- różnice temperamentu, osobowości i motywacji są informacją do świadomego projektowania współpracy;
- diagnoza psychologiczna pomaga podejmować lepsze decyzje dotyczące ludzi, zadań oraz sposobu zarządzania.
Szczegóły wydarzenia
Wydarzenie: Co.brick MeetUp „Team is the king”
Data: 15 września 2022
Temat wystąpienia: „Ukryte pięć wymiarów człowieka. Jak one działają w zespole?”
Prowadzący: Dariusz Ambroziak i Victor Wekselberg
Porozmawiajmy o diagnozie i rozwoju współpracy w Twojej organizacji.
PRASA · PULS BIZNESU
Przez błędy do kariery – Dariusz Ambroziak w „Pulsie Biznesu”

W skrócie
Artykuł „Przez błędy do kariery” w „Pulsie Biznesu” pokazuje, kiedy zawodowa porażka może stać się początkiem realnej zmiany. Dariusz Ambroziak, psycholog organizacji i partner zarządzający Instytutu Gaussa, mówi o menedżerze, który dzięki diagnozie, intensywnej pracy i gotowości do przyjęcia informacji zwrotnej odbudował swoją pozycję zawodową.
Publikacja nie przedstawia porażki jako wartości samej w sobie. Zwraca uwagę na warunki, które pozwalają wyciągnąć z niej użyteczne wnioski: uczciwe rozpoznanie braków, zmianę konkretnych zachowań, wsparcie organizacji oraz ocenę sytuacji opartą na faktach.
O publikacji
Autor artykułu, Mirosław Konkel, zestawia popularną narrację o sukcesie po kryzysie z bardziej realistycznym spojrzeniem na błędy. Nie każda trudna sytuacja prowadzi do rozwoju, ale część osób potrafi wykorzystać ją do trafniejszej oceny własnych możliwości i rozpoczęcia pracy nad sobą.
W materiale wypowiadają się Dariusz Ambroziak oraz socjolog Jakub Urbański. Tematem jest odbudowa kariery, znaczenie pokory, ocena pracowników, ryzyko nadmiernego podziwu dla trudnych indywidualistów oraz błąd atrybucji, który może prowadzić do niesprawiedliwych decyzji personalnych.
Od nieudanego awansu do skutecznego zarządzania
Dariusz Ambroziak opisuje przypadek utalentowanego specjalisty, który objął stanowisko członka zarządu w firmie ubezpieczeniowej. Kompetencje eksperckie nie wystarczyły jednak do skutecznego zarządzania kilkoma działami. Zamiast natychmiast zakończyć współpracę, prezes zdecydował się na diagnozę psychologiczną i trzymiesięczny program intensywnej pracy z konsultantami.
Zmiana okazała się możliwa, ponieważ menedżer zgodził się pracować nad konkretnymi zachowaniami i przyjmował informacje zwrotne także wtedy, gdy były dla niego trudne. Organizacja nie ograniczyła się do ogólnej oceny jego potencjału, lecz wskazała obszary wymagające poprawy i stworzyła warunki do sprawdzenia postępów.
Informacja zwrotna dotyczy działania, nie wartości człowieka
Jednym z ważnych wątków komentarza Dariusza Ambroziaka jest sposób odbierania informacji zwrotnej. Krytyczna uwaga bywa traktowana jak ocena całej osoby, choć powinna odnosić się do możliwego do zaobserwowania zachowania i jego konsekwencji.
Dobra informacja zwrotna pozwala oddzielić człowieka od problemu. Opisuje fakty, pokazuje wpływ działania na innych i określa oczekiwaną zmianę. Taka rozmowa zwiększa szansę na rozwój, ponieważ pracownik wie, co konkretnie powinien zrobić inaczej.
Dlaczego same wyniki nie wystarczą?
Artykuł przypomina również, że wysoki wynik nie usprawiedliwia każdego sposobu działania. Dariusz Ambroziak przywołuje podejście, w którym ocena obejmuje zarówno realizację celów biznesowych, jak i zgodność zachowania z zasadami organizacji.
Pracownik osiągający wyniki wbrew standardom firmy może otrzymać szansę na zmianę stylu działania, ale brak poprawy powinien prowadzić do konsekwencji. Z perspektywy psychologii organizacji liczy się więc nie tylko rezultat, lecz także sposób, w jaki został osiągnięty.
Empatia przed decyzją personalną
Kolejny ważny temat to błąd atrybucji: skłonność do wyjaśniania zachowania innych ich charakterem, przy jednoczesnym pomijaniu warunków zewnętrznych. Menedżer może uznać pracownika za nieodpowiedzialnego, choć przyczyną pogorszenia wyników jest przeciążenie, brak przygotowania, niewystarczające wsparcie albo trudna sytuacja życiowa.
Empatia nie oznacza rezygnacji z wymagań. Oznacza sprawdzenie kontekstu przed podjęciem decyzji. W opisanym przypadku prezes pytał, czy awansowany menedżer miał odpowiednie przygotowanie, dostęp do informacji i wystarczające wsparcie. Dopiero taka diagnoza pozwala ocenić, czy problem można naprawić.
Co może zrobić organizacja po błędzie lidera?
- Oddzielić fakty od etykiet — opisać zachowanie, rezultat i wpływ na zespół.
- Sprawdzić warunki działania — przygotowanie do roli, zakres odpowiedzialności, obciążenie i dostępne wsparcie.
- Ustalić zgodne cele — określić, jakie rezultaty i zachowania mają zostać osiągnięte.
- Zaprojektować próbę zmiany — wskazać czas, działania rozwojowe i sposób oceny postępów.
- Wyciągnąć konsekwencje — jeśli mimo wsparcia i jasnych oczekiwań nie następuje poprawa.
Najważniejsze wnioski
- Porażka nie rozwija automatycznie; rozwija dopiero uczciwa diagnoza i zmiana zachowania.
- Awans eksperta na stanowisko menedżerskie wymaga przygotowania i wsparcia.
- Informacja zwrotna powinna dotyczyć działań, a nie wartości człowieka.
- Organizacja powinna oceniać jednocześnie wyniki i zgodność sposobu działania z zasadami.
- Przed zwolnieniem wartościowego pracownika warto sprawdzić sytuacyjne źródła problemu.
Najczęściej zadawane pytania
Czy każdy błąd zawodowy może prowadzić do rozwoju?
Nie. Znaczenie ma rodzaj błędu, jego konsekwencje, gotowość danej osoby do zmiany oraz możliwość bezpiecznego przeprowadzenia procesu naprawczego. Rozwój wymaga pracy, a nie samego doświadczenia porażki.
Kiedy warto dać menedżerowi szansę na poprawę?
Gdy problem można opisać w kategoriach konkretnych zachowań, osoba przyjmuje odpowiedzialność, a organizacja może zapewnić diagnozę, informację zwrotną i wsparcie. Potrzebne są również jasne kryteria oceny postępów.
Czy empatia oznacza pobłażliwość?
Nie. Empatia pomaga zobaczyć pełny kontekst zachowania, ale nie usuwa odpowiedzialności za rezultat. Dzięki niej decyzja personalna może być bardziej trafna i proporcjonalna.
Rozwój liderów oparty na diagnozie
Instytut Gaussa wspiera organizacje w diagnozie potencjału, rozwoju kadry zarządzającej i zmianie zachowań wpływających na skuteczność zespołów. Skontaktuj się z nami, jeśli chcesz zaprojektować proces rozwojowy dopasowany do rzeczywistych wyzwań lidera i organizacji.
Źródło: Mirosław Konkel, „Przez błędy do kariery”, „Puls Biznesu”. Tekst powyżej jest autorskim omówieniem Instytutu Gaussa i nie stanowi przedruku publikacji.
Szczegóły publikacji:
Publikacja internetowa: 17 lutego 2019, godz. 22:00
Wydanie drukowane: 18 lutego 2019, s. 10
Autor: Mirosław Konkel
Medium: „Puls Biznesu”
Eksperci cytowani w artykule: Dariusz Ambroziak i Jakub Urbański
PRASA · PULS BIZNESU
Twardy kierownik na wylocie – dr Victor Wekselberg w „Pulsie Biznesu”

W skrócie
Artykuł „Twardy kierownik na wylocie” w „Pulsie Biznesu” dotyczy jakości decyzji o awansach menedżerskich. Dr Victor Wekselberg, wykładowca i senior konsultant w Instytucie Gaussa, wyjaśnia, dlaczego organizacje nie zawsze promują osoby najlepiej przygotowane do zarządzania i jak odróżnić stanowczość od destrukcyjnej dominacji.
Publikacja porusza również temat motywacji do kariery menedżerskiej, wykorzystania testów psychologicznych i oceny 360 stopni oraz job craftingu, czyli dopasowywania treści pracy do pasji, temperamentu i mocnych stron człowieka.
O publikacji
Mirosław Konkel rozpoczyna artykuł od pytania, czy szefowie chcą zatrudniać i awansować osoby równie dobre albo lepsze od siebie. Z komentarza dr. Victora Wekselberga wynika, że decyzje personalne mogą być zniekształcane przez instynkt samozachowawczy przełożonych, ich interes oraz obawę przed silnym i ambitnym podwładnym.
Artykuł pokazuje, że lojalność wobec przełożonego i sprawność w budowaniu własnej pozycji nie są tym samym co zdolność do kierowania ludźmi. Kandydat na menedżera powinien być oceniany przez pryzmat motywacji, kompetencji, zachowania i dopasowania do rzeczywistych zadań roli.
Dlaczego awans nie zawsze trafia do właściwej osoby?
Osoba ustępliwa wobec przełożonych może być postrzegana jako bezpieczny kandydat do awansu. Tymczasem stanowisko menedżerskie wymaga samodzielności osądu, umiejętności podejmowania trudnych decyzji, stawiania granic i egzekwowania ustaleń.
Problem pojawia się również wtedy, gdy ktoś zabiega o stanowisko głównie ze względu na władzę, prestiż lub korzyści. Cele takiej osoby mogą być niezgodne z celami organizacji. Energia i ambicja robią dobre pierwsze wrażenie, ale bez diagnozy motywacji nie wiadomo, czy kandydat chce rozwijać firmę, czy przede wszystkim własną karierę.
Stanowczość nie oznacza braku szacunku
W artykule asertywność menedżera jest oddzielona od agresji i nienaturalnej demonstracji siły. Lider może wyrażać niepopularne opinie, wydawać polecenia i rozliczać z wyników, pozostając jednocześnie w granicach, które chronią prawa oraz godność pracowników.
To ważne rozróżnienie dla organizacji, które próbują wybierać między „miłym” a „twardym” szefem. Skuteczne przywództwo nie wymaga tego wyboru. Można łączyć wymagania z życzliwością, zdecydowanie z uważnością, a odpowiedzialność z szacunkiem.
Testy psychologiczne i ocena 360 stopni
Dr Victor Wekselberg zaleca wykorzystywanie testów psychologicznych oraz rzetelnie prowadzonej oceny 360 stopni. Narzędzia te nie powinny automatycznie podejmować decyzji, ale mogą ograniczać wpływ sympatii, lojalności i nieformalnych układów na wybór menedżera.
Dane z wielu źródeł pomagają sprawdzić, jak kandydat działa wobec przełożonych, współpracowników i podwładnych. Pozwalają również zobaczyć różnicę między deklarowanym stylem zarządzania a zachowaniem obserwowanym w codziennej pracy.
Job crafting: motywowanie treścią pracy
Końcowa część publikacji dotyczy job craftingu. Dr Victor Wekselberg wskazuje, że pracownik wykonujący zadania dopasowane do pasji i temperamentu może być mniej skłonny do odejścia wyłącznie dla wyższej pensji.
Nie oznacza to dowolnego projektowania stanowiska pod każdą preferencję. Chodzi o takie kształtowanie zadań, które pozwala wykorzystywać mocne strony człowieka i jednocześnie realizować zgodne cele organizacji. Atrakcyjna treść pracy, możliwość rozwoju i poczucie użyteczności mogą być ważniejsze niż kolejny benefit.
Jak poprawić decyzje o awansach menedżerskich?
- Najpierw opisać rolę — określić zadania, odpowiedzialność i zachowania potrzebne na stanowisku.
- Sprawdzić motywację — ustalić, czy kandydat chce wykonywać pracę menedżera, czy przede wszystkim korzystać z prestiżu i profitów.
- Oceniać z wielu perspektyw — połączyć rozmowy, dane o wynikach, testy i ocenę 360 stopni.
- Oddzielić stanowczość od agresji — wymagać respektowania praw i godności pracowników.
- Zaprojektować rozwój — uwzględnić informację zwrotną, praktykę i wsparcie po awansie.
Najważniejsze wnioski
- Awans za lojalność nie gwarantuje skuteczności w zarządzaniu.
- Ambicja kandydata może służyć organizacji albo wyłącznie jego pozycji.
- Dobra diagnoza ogranicza wpływ sympatii i interesu przełożonych na decyzje personalne.
- Skuteczny menedżer łączy wymagania z szacunkiem.
- Treść pracy i możliwość rozwoju mogą silniej zatrzymywać ludzi niż sama podwyżka.
Najczęściej zadawane pytania
Czy dobry specjalista będzie dobrym menedżerem?
Nie zawsze. Zarządzanie wymaga innych zadań i zachowań niż praca ekspercka. Przed awansem warto sprawdzić motywację, zdolność podejmowania decyzji, sposób komunikacji i gotowość do odpowiedzialności za pracę innych.
Czy test psychologiczny powinien decydować o awansie?
Nie powinien być jedyną podstawą decyzji. Jest jednym ze źródeł danych, które należy zestawić z wymaganiami stanowiska, wynikami, obserwacją zachowania, rozmową i opiniami z różnych stron organizacji.
Na czym polega job crafting?
To świadome dopasowywanie zadań, relacji i sposobu pracy tak, aby lepiej wykorzystywać mocne strony oraz motywację człowieka, przy zachowaniu potrzeb organizacji i odpowiedzialności stanowiska.
Dobór i rozwój menedżerów oparty na diagnozie
Instytut Gaussa wspiera organizacje w diagnozie kandydatów, ocenie potencjału menedżerskiego oraz projektowaniu rozwoju po awansie. Skontaktuj się z nami, jeśli chcesz ograniczyć ryzyko nietrafionych decyzji personalnych.
Źródło: Mirosław Konkel, „Twardy kierownik na wylocie”, „Puls Biznesu”. Tekst powyżej jest autorskim omówieniem Instytutu Gaussa i nie stanowi przedruku publikacji.
Szczegóły publikacji:
Publikacja internetowa: 27 stycznia 2019, godz. 22:00
Wydanie drukowane: 28 stycznia 2019, s. 14
Autor: Mirosław Konkel
Medium: „Puls Biznesu”
Ekspert Instytutu Gaussa: dr Victor Wekselberg
PODCAST · TOK FM
Czym jest anomia pracownicza? Mówią Monika Gładoch i Dariusz Ambroziak

W skrócie
Audycja TOK FM „Czym jest anomia pracownicza? Mówią Monika Gładoch i Dariusz Ambroziak” dotyczy nieformalnych norm i zachowań, które mogą działać przeciwko celom organizacji. Rozmowa pokazuje, że problem nie sprowadza się wyłącznie do pojedynczych nadużyć: może dotyczyć relacji, współpracy, sposobu zarządzania i przyzwolenia na określone praktyki w miejscu pracy.
To materiał dla właścicieli firm, liderek i liderów oraz osób odpowiedzialnych za politykę personalną. Pomaga spojrzeć na trudne zachowania w pracy bez uproszczeń — z uwzględnieniem zarówno odpowiedzialności pracowników, jak i warunków tworzonych przez organizację.
O rozmowie
W audycji „Strefa Szefa” Marzena Mazur rozmawia z dr hab. Moniką Gładoch — prawniczką i specjalistką prawa pracy — oraz Dariuszem Ambroziakiem, psychologiem organizacji z Instytutu Gaussa. Punktem wyjścia jest pojęcie anomii pracowniczej i pytania: jak ją rozpoznać, jak wpływa na firmę oraz co można zrobić, aby ograniczać jej skutki.
Goście zwracają uwagę na formalne zasady pracy, ale także na niepisane reguły, których ludzie uczą się od zespołu i przełożonych. W rozmowie pojawiają się m.in. zagadnienia współpracy, spójności celów, odpowiedzialności kadry zarządzającej oraz reakcji na nieuczciwe zachowania.
Perspektywa Instytutu Gaussa
Poniższe rozwinięcie jest autorskim komentarzem Instytutu Gaussa do tematu audycji, a nie jej zapisem. Anomia pracownicza może być rozumiana jako sytuacja, w której w grupie utrwalają się normy lub praktyki sprzeczne z deklarowanymi celami organizacji. Ryzyko rośnie, gdy zespół przestaje widzieć wspólny sens działania, a ludzie zaczynają realizować wyłącznie własne, rozbieżne interesy.
Jak rozpoznać anomię pracowniczą?
Nie zaczyna się ona od jednej etykiety ani pojedynczego incydentu. Sygnałem może być powtarzalne przyzwolenie na obchodzenie zasad, brak otwartej reakcji na zachowania szkodliwe dla zespołu lub przekonanie, że „u nas po prostu tak się robi”. Warto przy tym oddzielać fakty od plotek i diagnozować mechanizmy, a nie automatycznie szukać winnego.
- Rozbieżność celów — indywidualne cele pracowników nie wspierają celu zespołu albo firmy.
- Słaba współpraca — informacje, odpowiedzialność i decyzje nie przepływają między ludźmi.
- Niejasne standardy — organizacja nie komunikuje, jakie zachowania są akceptowane, a jakie nie.
- Brak konsekwencji — zasady obowiązują wybiórczo lub nie dotyczą osób na stanowiskach kierowniczych.
- Milczące przyzwolenie — problemy są znane, lecz odkładane, bagatelizowane albo przenoszone na innych.
Co może zrobić lider?
Po pierwsze: nazwać standard. Zespół powinien wiedzieć, czego firma oczekuje w praktyce — nie tylko w regulaminie, lecz także w codziennych decyzjach.
Po drugie: sprawdzić spójność systemu. Deklarowana współpraca nie wystarczy, gdy system premiowania, podział zadań lub sposób podejmowania decyzji promuje rywalizację i krótkoterminowe korzyści.
Po trzecie: reagować uczciwie i konsekwentnie. Reakcja nie musi oznaczać natychmiastowej sankcji. Może zacząć się od rozmowy o faktach, wyjaśnienia wpływu zachowania na zespół i ustalenia konkretnego sposobu zmiany.
Najważniejsze wnioski
- Anomia pracownicza dotyczy norm grupowych i systemu organizacji pracy, nie tylko jednostkowych zachowań.
- Jasne cele, współpraca i spójne przywództwo ograniczają ryzyko utrwalania niekorzystnych praktyk.
- Diagnoza powinna obejmować ludzi, relacje, zasady oraz systemy zarządzania.
- Zmiana jest trwalsza, gdy kadra zarządzająca sama stosuje standardy, których oczekuje od zespołu.
Najczęściej zadawane pytania
Czy anomia pracownicza oznacza wyłącznie nieuczciwość?
Nie. Nieuczciwość może być jednym ze skutków, ale pojęcie opisuje szerzej rozpad lub konflikt norm w organizacji. Może przejawiać się także niską współpracą, osłabieniem odpowiedzialności i działaniem wbrew wspólnym celom.
Od czego zacząć diagnozę?
Od konkretnych obserwacji: jakie zachowania się powtarzają, gdzie pojawiają się napięcia, czy cele są zrozumiałe oraz czy system pracy wspiera oczekiwane standardy. Warto zebrać różne perspektywy, zamiast opierać decyzję na jednej relacji.
Czy problem można ograniczyć bez kontroli każdego pracownika?
Tak. Kontrola bywa potrzebna w określonych sytuacjach, lecz nie zastępuje zaufania budowanego przez przejrzyste zasady, spójność działań liderów i dobrą współpracę. Trwała zmiana wymaga pracy nad systemem, nie tylko nad nadzorem.
Porozmawiajmy o wyzwaniach Twojej organizacji
Instytut Gaussa wspiera organizacje w diagnozie, budowaniu współpracy i rozwoju liderów. Skontaktuj się z nami, jeśli chcesz porozmawiać o normach, relacjach i sposobie działania w swojej firmie.
Źródło audycji: Radio TOK FM. Materiał powstał na podstawie opisu audycji i stanowi autorskie opracowanie Instytutu Gaussa.
Szczegóły audycji:
6 listopada 2016 · 41 minut
Prowadząca: Marzena Mazur
Goście: dr hab. Monika Gładoch i Dariusz Ambroziak
PUBLIKACJA · PERSONEL PLUS · KULTURA ORGANIZACYJNA
Kultura organizacyjna w Polsce a zarządzanie, czyli na co zwracać szczególną uwagę
ŹRÓDŁO: PERSONEL PLUS · PAŹDZIERNIK 2016 · STR. 62–66

Kultura organizacyjna wpływa na sposób komunikowania się, współpracę, podejmowanie decyzji i styl przywództwa. Piotr Konopka i dr Victor Wekselberg analizują cechy polskiego środowiska pracy, które mogą obniżać sprawność zarządzania, oraz pokazują, dlaczego zmiana powinna zaczynać się od rzetelnej diagnozy.
W skrócie
- Kultura narodowa tworzy kontekst, ale kultura organizacyjna może być świadomie kształtowana.
- Wysoki dystans władzy sprzyja komunikacji odgórnej, zniekształcaniu informacji i ograniczaniu inicjatywy pracowników.
- Słaba współpraca utrudnia innowacyjność, rozwiązywanie konfliktów i wykorzystywanie wiedzy zespołu.
- Decyzje oparte na autorytecie są mniej trafne niż decyzje wykorzystujące dane organizacyjne.
- Skuteczna interwencja powinna wynikać z diagnozy dopasowanej do konkretnej organizacji.
Kultura narodowa a kultura organizacyjna
Kultura narodowa obejmuje historycznie ukształtowane normy, wartości i sposoby działania. Kultura organizacyjna jest bardziej bezpośrednio związana z codziennymi zasadami pracy oraz zachowaniami osób zarządzających. Organizacja czerpie wzorce z otoczenia społecznego, ale nie jest na nie skazana: może świadomie projektować procesy, normy współdziałania i standardy przywództwa.
Autorzy wskazują cztery obszary szczególnie ważne w polskich warunkach: komunikację, współpracę, podejmowanie decyzji i przywództwo. Problemy w jednym z nich zwykle oddziałują na pozostałe, dlatego nie warto traktować ich jako niezależnych zjawisk.
Komunikacja: hierarchia, bariery i zaufanie
Polskie organizacje często preferują przekaz bezpośredni i formalny, ale jednocześnie opierają przepływ informacji na strukturze hierarchicznej. Komunikacja kaskadowa może prowadzić do deformowania wiadomości, wzrostu liczby domysłów i plotek oraz utraty ważnego kontekstu. Gdy pracownicy nie otrzymują pełnych informacji albo nie mają możliwości zgłaszania opinii, spada zaufanie i pogarsza się jakość decyzji.
Sprawny przepływ informacji wymaga aktywnego udziału zarówno nadawcy, jak i odbiorcy. Sama poprawa treści komunikatów nie wystarcza, jeśli kultura organizacyjna nie wspiera pytań, informacji zwrotnej i bezpiecznego zgłaszania wątpliwości.
Współpraca jako warunek efektywności
Współpraca jest nierozerwalnie związana z komunikacją. Autorzy zwracają uwagę, że indywidualizm, wysoki dystans władzy i silna hierarchizacja mogą sprzyjać bardziej autorytatywnemu niż partycypacyjnemu sposobowi zarządzania. W takim środowisku trudniej wykorzystywać różnorodne perspektywy, rozwiązywać konflikty i rozwijać innowacje.
Badania przywołane w publikacji łączą jakość współpracy z przewagą konkurencyjną, innowacyjnością i skutecznością działania. Oznacza to, że współpraca nie jest wyłącznie kwestią atmosfery. Jest elementem systemu organizacyjnego, który wpływa na jakość rezultatów.
Podejmowanie decyzji: autorytet czy dowody?
Hierarchiczna kultura może wzmacniać decyzje oparte na pozycji menedżera zamiast na danych. Wysokie unikanie niepewności sprzyja utrzymywaniu znanych procedur nawet wtedy, gdy przestają być skuteczne. To ogranicza gotowość do testowania nowych rozwiązań i utrudnia budowanie kultury evidence-based.
Decyzje oparte na dowodach wymagają rzetelnych danych o procesach, zachowaniach i rezultatach. Wymagają również gotowości do zmiany wcześniejszych założeń, gdy wyniki diagnozy nie potwierdzają intuicji lub opinii osób o najwyższej pozycji.
Kultura organizacyjna nie zmienia się przez deklaracje. Zmienia się wtedy, gdy organizacja diagnozuje rzeczywiste mechanizmy działania i konsekwentnie modyfikuje procesy, zachowania oraz sposób podejmowania decyzji.
Przywództwo i koszty destruktywnego zarządzania
Styl przywództwa wpływa nie tylko na wykonanie zadań, lecz także na zdrowie i samopoczucie pracowników. Autorzy przywołują badania pokazujące znaczenie wrogości, rywalizacji, orientacji na indywidualny sukces i ograniczonej orientacji na pracowników. Destruktywne zachowania menedżerskie generują realne koszty psychologiczne i organizacyjne.
Ważnym ryzykiem jest powierzanie odpowiedzialności zarządczej osobom wybranym głównie na podstawie kompetencji specjalistycznych lub językowych, bez sprawdzenia umiejętności potrzebnych do prowadzenia ludzi. Awans nie powinien zastępować diagnozy kompetencji menedżerskich.
Jak rozpocząć zmianę?
- Zbadać organizację jako system. Employee survey powinien dostarczać danych o komunikacji, współpracy, przywództwie i procesach decyzyjnych.
- Rozróżnić problemy lokalne i ogólnofirmowe. Trudności jednego działu nie muszą występować w całej organizacji.
- Łączyć dane z kontekstem. Wyniki liczbowe warto interpretować razem z informacjami o strukturze, procesach i sposobie wykonywania pracy.
- Projektować interwencję na podstawie diagnozy. Nie istnieje jedno uniwersalne rozwiązanie odpowiednie dla każdej firmy.
- Sprawdzać rezultaty. Zmiana powinna prowadzić do mierzalnej poprawy przepływu informacji, współpracy i jakości decyzji.
Wnioski dla psychologii organizacji
- Kulturę organizacyjną można świadomie kształtować, ale wymaga to pracy nad realnymi zachowaniami i procesami.
- Problemy komunikacyjne często wynikają ze struktury władzy i braku zaufania, a nie z niewłaściwie napisanych komunikatów.
- Współpraca wymaga warunków umożliwiających udział pracowników w wymianie informacji i decyzjach.
- Przywództwo powinno być oceniane przez wpływ na ludzi, procesy i wyniki, nie tylko przez pozycję lub doświadczenie specjalistyczne.
- Najbezpieczniejszym początkiem zmiany jest rzetelna diagnoza organizacyjna.
Chcesz lepiej rozumieć kulturę swojej organizacji?
Instytut Gaussa prowadzi diagnozy organizacyjne, które pokazują bariery komunikacji, współpracy i podejmowania decyzji. Pomagamy przełożyć dane na praktyczne działania usprawniające.
Szczegóły publikacji
- Tytuł źródłowy: Kultura organizacyjna w Polsce a zarządzanie, czyli na co zwracać szczególną uwagę
- Autorzy: Piotr Konopka, dr Victor Wekselberg
- Medium: Personel Plus
- Data publikacji: październik 2016 r.
- Zakres: strony 62–66
- Tematy: kultura organizacyjna, komunikacja, współpraca, podejmowanie decyzji, przywództwo, diagnoza organizacyjna
- Opis materiału: opracowanie redakcyjne na podstawie publikacji drukowanej; pełny tekst dostępny w pliku PDF.
- Ilustracja: reprodukcja pierwszej strony publikacji Personel Plus.
PUBLIKACJA · PERSONEL PLUS · MODELE KOMPETENCYJNE
Budowa modelu kompetencyjnego z zastosowaniem podejścia evidence-based
ŹRÓDŁO: PERSONEL PLUS · MARZEC 2016 · STR. 16–20

Model kompetencyjny jest użyteczny wtedy, gdy opisuje zachowania ważne dla konkretnej organizacji i został zweryfikowany na podstawie danych. Dr Victor Wekselberg pokazuje, dlaczego gotowe katalogi kompetencji oraz modele budowane wyłącznie podczas dyskusji warsztatowej często nie spełniają swojej funkcji.
W skrócie
- Kompetencje powinny być definiowane jako zachowania możliwe do obserwacji i oceny.
- Model musi wynikać ze strategii, kultury, procesów i specyfiki danej organizacji.
- Decyzje podczas budowy modelu warto opierać na danych, a nie wyłącznie na sile przekonywania uczestników warsztatu.
- Empiryczna weryfikacja pomaga sprawdzić, czy poziomy i zachowania są zrozumiałe oraz rozłączne.
- Dobry model kompetencyjny powinien wspierać wszystkie kluczowe procesy HR, a nie tylko oceny okresowe.
Dlaczego gotowy model kompetencyjny nie wystarcza?
Organizacje różnią się strategią, kulturą, sposobem podejmowania decyzji, przepływem informacji i charakterem wykonywanych zadań. Ta sama nazwa kompetencji może więc oznaczać inne zachowania w firmie produkcyjnej, usługowej albo sprzedażowej. Model zaczerpnięty z katalogu nie uwzględnia tych różnic i może okazać się zbyt ogólny, zbyt skomplikowany lub niezrozumiały dla pracowników.
Autor proponuje behawioralne rozumienie kompetencji: jako umiejętności widocznych w działaniu. Dzięki temu można je obserwować w Assessment Center, rozmowach rozwojowych, systemach ocen i innych procesach organizacyjnych. Tak zdefiniowane kompetencje można również sprawdzać empirycznie.
Pięć kroków podejścia evidence-based
- Zdefiniowanie celów i potrzeb informacyjnych. Określenie, do czego model będzie wykorzystywany oraz jakie dane o strategii, kulturze i procesach są potrzebne.
- Zbieranie dowodów. Rejestrowanie decyzji uczestników warsztatów i gromadzenie danych także poza samą dyskusją.
- Analiza danych. Sprawdzanie zgodności ocen, rozłączności kompetencji oraz tego, czy zachowania zostały przypisane do właściwych poziomów.
- Prezentowanie informacji. Pokazywanie wyników w sposób, który umożliwia zespołowi szybkie i świadome decyzje.
- Podejmowanie decyzji opartych na dowodach. Wybór kompetencji, poziomów i zachowań na podstawie zebranych informacji, a nie intuicji lub pozycji uczestników.
Model kompetencyjny nie powinien być zbiorem dobrze brzmiących haseł. Jego jakość zależy od tego, czy opisane zachowania są zrozumiałe, obserwowalne i potwierdzone danymi z organizacji.
Najważniejsze założenia dobrego modelu
- Każda organizacja potrzebuje własnej, lokalnie dopasowanej definicji kompetencji.
- Wybór kompetencji wynika ze strategii, wartości i rodzaju działalności.
- Zarząd powinien uczestniczyć w budowie i wdrażaniu modelu.
- Opisy muszą być proste, zapamiętywalne i możliwe do wykorzystania w codziennej pracy.
- Elementy modelu wymagają weryfikacji empirycznej.
- W pracach powinny uczestniczyć osoby z różnych szczebli i części organizacji.
- Model musi być łatwy i bezpieczny w użyciu.
- Powinien stanowić podstawę rekrutacji, rozwoju, oceny i innych procesów HR.
Co organizacja zyskuje dzięki weryfikacji?
Analiza danych pozwala wychwycić niejasne opisy, nadmiernie podobne kompetencje oraz różnice w interpretacji zachowań między działami. Autor opisuje przykład kompetencji „innowacyjność”, której poziomy były inaczej rozumiane w księgowości i redakcji. Taka informacja jest ważnym sygnałem: jedna ogólnofirmowa definicja nie zawsze będzie rzetelnie opisywać oczekiwania wobec wszystkich pracowników.
Włączenie szerokiej grupy interesariuszy zwiększa zrozumienie modelu i ułatwia jego wdrożenie. Sprawdzone empirycznie poziomy kompetencji mogą następnie wspierać rozmowy rozwojowe, selekcję, ocenę pracowników i projektowanie narzędzi HR.
Wnioski dla psychologii organizacji
- Najpierw kontekst, potem kompetencje. Model powinien wynikać z realnego sposobu działania organizacji.
- Warsztat nie zastępuje pomiaru. Dyskusja pomaga tworzyć rozwiązania, ale dane pozwalają ocenić ich jakość.
- Prostota jest warunkiem użyteczności. Pracownicy muszą rozumieć, jakie zachowania są oczekiwane.
- Model jest elementem systemu. Jego wartość rośnie, gdy porządkuje różne procesy zarządzania ludźmi.
- Dowody chronią organizację przed kosztownymi błędami. Pozwalają poprawić model przed jego wdrożeniem na dużą skalę.
Potrzebujesz modelu kompetencyjnego dopasowanego do organizacji?
Instytut Gaussa projektuje i weryfikuje modele kompetencyjne z wykorzystaniem psychologii organizacji, danych oraz doświadczenia interesariuszy. Pomagamy tworzyć rozwiązania, które są zrozumiałe, mierzalne i użyteczne w codziennym zarządzaniu.
Szczegóły publikacji
- Tytuł źródłowy: Budowa modelu kompetencyjnego z zastosowaniem podejścia evidence-based
- Autor: dr Victor Wekselberg
- Medium: Personel Plus
- Data publikacji: marzec 2016 r.
- Zakres: strony 16–20
- Tematy: modele kompetencyjne, evidence-based HR, kompetencje behawioralne, psychologia organizacji, zarządzanie zasobami ludzkimi
- Opis materiału: opracowanie redakcyjne na podstawie publikacji drukowanej; pełny tekst dostępny w pliku PDF.
- Ilustracja: reprodukcja pierwszej strony publikacji Personel Plus.
CYKL EWALUACJA SZKOLEŃ · CZĘŚĆ 3 Z 3
Ewaluacja szkoleń: jak zamienić dane z ankiety w informację biznesową?
ŹRÓDŁO: PERSONEL I ZARZĄDZANIE · CZERWIEC 2013 · STR. 2-6

Dobra ankieta nie wystarczy, jeśli dane są zbierane niespójnie albo analizowane wyłącznie za pomocą prostych średnich. Trzecia część cyklu pokazuje, jak przekształcić wyniki ewaluacji w rekomendacje wspierające decyzje biznesowe.
W skrócie
- Procedura zbierania danych powinna zapewniać porównywalne warunki pomiaru.
- Dane trzeba sprawdzić i oczyścić przed analizą.
- Statystyki opisowe pokazują wynik, ale często nie wyjaśniają jego przyczyn.
- Analizy relacji i różnic pozwalają wykrywać czynniki wpływające na efektywność.
- Raport powinien łączyć wyniki, ograniczenia i konkretne rekomendacje.
Najpierw jakość zbierania danych
Termin i warunki wypełniania ankiety mogą znacząco zmienić oceny. Dlatego organizacja potrzebuje krótkiej procedury opisującej, kto podlega badaniu, kiedy i jak zbierane są odpowiedzi, jakich narzędzi się używa oraz kto otrzymuje dane.
Standaryzacja procesu zwiększa porównywalność wyników między szkoleniami, trenerami i grupami uczestników. Bez niej różnice mogą wynikać z warunków badania, a nie z jakości programu.
Czyszczenie danych przed analizą
Przed liczeniem wyników trzeba wykryć błędy wprowadzania danych, wartości spoza skali i nietypowe braki odpowiedzi. Nawet pojedyncza błędnie zakodowana wartość może zniekształcić średnią i prowadzić do nieprawidłowych wniosków.
Jakość materiału wejściowego bezpośrednio wpływa na wiarygodność raportu. Czyszczenie danych nie jest dodatkiem technicznym, lecz częścią kontroli jakości ewaluacji.
Od średniej do wyjaśnienia wyniku
Statystyki opisowe pokazują rozkłady odpowiedzi, średnie i zróżnicowanie ocen. Są potrzebne, ale zwykle nie odpowiadają na pytanie, dlaczego uczestnicy ocenili szkolenie w określony sposób.
Analizy korelacji, regresji, wariancji lub analizy czynnikowej pozwalają badać relacje, różnice między grupami i strukturę mierzonego zjawiska. Trzeba jednak pamiętać, że korelacja nie dowodzi związku przyczynowego.
Agregowanie pytań i badanie zmian
Kilka podobnych pytań może tworzyć rzetelniejszy indeks niż pojedyncza ocena, jeśli potwierdza to analiza statystyczna. Można w ten sposób dokładniej mierzyć organizację szkolenia, pracę prowadzącego lub praktyczność programu.
Powtarzanie pomiarów pozwala obserwować zmiany w opiniach, postawach, wiedzy i kompetencjach. Trend może dostarczać więcej informacji niż pojedynczy wynik uzyskany tuż po szkoleniu.
Komunikacja wyników i rekomendacje
Raport dla klienta powinien przedstawiać zrozumiałe wyniki, możliwe wyjaśnienia, ograniczenia badania i rekomendacje. Szczegóły analiz warto umieścić w osobnym raporcie technicznym, aby zachować możliwość weryfikacji.
Autorzy zalecają omawianie wyników podczas warsztatu. Dyskusja pomaga sprawdzić interpretacje, uzupełnić kontekst i przełożyć dane na działania. Najważniejszym sprawdzianem ewaluacji jest stopień wykorzystania rekomendacji przez organizację.
Wniosek dla organizacji
Wartość ewaluacji nie wynika z liczby zebranych ankiet, lecz z jakości pomiaru, analizy i decyzji podjętych na podstawie wyników. Dane stają się informacją biznesową dopiero wtedy, gdy prowadzą do trafnych rekomendacji i mierzalnych usprawnień.
Pozostałe części cyklu
Potrzebujesz ewaluacji opartej na danych?
Instytut Gaussa pomaga projektować badania, analizować wyniki i przekładać dane na użyteczne rekomendacje dla organizacji.
Szczegóły publikacji
- Tytuł źródłowy: Ewaluacja szkoleń. Jak zamienić dane z ankiety ewaluacyjnej w użyteczną informację biznesową?
- Autorzy: Dariusz Ambroziak, dr Victor Wekselberg
- Medium: Personel i Zarządzanie
- Data publikacji: czerwiec 2013 r.
- Zakres: strony 2-6
- Tematy: ewaluacja szkoleń, ankieta poszkoleniowa, badania organizacyjne, evidence-based management
- Opis materiału: opracowanie redakcyjne na podstawie publikacji drukowanej; pełny tekst dostępny w pliku PDF.
