Współpraca w firmie: dlaczego dobre relacje nie wystarczają?

Cykl „Współpraca, która pomaga firmie działać” — część 1 z 3.

W firmie jest dobra atmosfera. Ludzie rozmawiają, pomagają sobie i chętnie przychodzą na spotkania. A jednak projekty się opóźniają, część ustaleń pozostaje na papierze, a właściciel coraz częściej musi rozstrzygać spory. Czy to problem współpracy?

Może nim być. Dobre relacje mówią o tym, jak czujemy się w swoim towarzystwie. Nie przesądzają, czy mamy zgodne cele i potrafimy razem wykonać pracę, od której zależy wynik firmy.

W podejściu Instytutu Gaussa współpracę rozumiemy jako proces społeczny oparty na współdziałaniu: budowaniu zgodności celów, uzgadnianiu oceny sytuacji oraz rozwijaniu wiedzy o sobie nawzajem w zakresie potrzebnym do realizacji zadań. Dlatego szukamy jej przyczyn głębiej niż w samym sposobie prowadzenia rozmów.

Ludzie mogą dobrze się rozumieć i mieć rozbieżne cele

Przyjrzyjmy się przykładowi ilustracyjnemu. Dwie osoby prowadzą projekt. Jednej zależy na szybkim zakończeniu, bo za termin otrzyma premię. Druga chce dopracować rozwiązanie, które ma później utrzymywać. Obie znają zakres pracy i potrafią spokojnie o nim rozmawiać. Mimo to podejmują decyzje prowadzące w różnych kierunkach.

Kolejne szkolenie z komunikacji może pomóc im prowadzić trudne rozmowy. Nie rozstrzygnie jednak, jakie znaczenie mają termin, jakość i późniejsze koszty utrzymania. Nie zmieni również sposobu premiowania.

Nie wystarczy więc zapytać: „Czy wszyscy rozumieją cele?”. Trzeba sprawdzić: „Czy mają zgodne cele? Co sprawia, że realizacja ustaleń jest ważna dla każdej ze stron?”. Zrozumienie nie jest jeszcze zgodnością.

Zgodne cele nie muszą być identyczne. Rozwój zawodowy pracownika może wspierać rozwój zespołu, jeżeli zdobywane umiejętności odpowiadają potrzebom jego pracy. Potrzebne jest jednak konkretne powiązanie tych dążeń, a nie samo założenie, że istnieje.

Z czym najczęściej mylimy współpracę?

W codziennym języku jednym słowem opisujemy kilka różnych mechanizmów. Rozróżnienie ich pomaga dobrać właściwe działanie.

Każdy z tych mechanizmów może być potrzebny. Sprawna koordynacja potrafi rozwiązać problem źle ustalonego harmonogramu. Nie musi jednak usunąć konfliktu między interesem działu sprzedaży a interesem działu realizacji. Dobre relacje mogą ułatwiać rozmowę o tym konflikcie, ale same go nie usuwają.

Nie każdą pracę trzeba wykonywać zespołowo

Współpraca nie powinna stawać się obowiązkowym dodatkiem do wszystkich zadań. Niektóre czynności specjalista wykona najsprawniej samodzielnie. W innych wystarczą dobrze ustalone zasady przekazania pracy.

Większe znaczenie współdziałania pojawia się tam, gdzie trzeba połączyć różne rodzaje wiedzy, rozwiązać nieoczywisty problem albo podejmować wzajemnie zależne decyzje. Sam podział pracy, a następnie połączenie gotowych fragmentów, może wtedy nie wystarczyć.

Przed powołaniem kolejnego zespołu warto zapytać, co ma powstać dzięki pracy razem, czego nie uzyskamy przez niezależne wykonanie zadań. To lepszy punkt wyjścia niż założenie, że więcej spotkań oznacza więcej współpracy.

Zaufanie budujemy w działaniu

W koncepcji omawianej przez Victora Wekselberga i Dariusza Ambroziaka zaufanie jest przede wszystkim rezultatem rozwijającej się współpracy. Zamiast oczekiwać, że pojawi się na polecenie, warto stworzyć sytuacje, w których ludzie mogą poznać sposób działania drugiej osoby i sprawdzić zgodność dążeń.

Pomocne jest również doprecyzowanie, o jakie zaufanie chodzi. Można ufać kompetencjom kolegi, ale nie mieć zaufania do przejrzystości decyzji zarządu. To różne kwestie, wymagające różnych działań.

Ważnym sprawdzianem jest reakcja na błąd. Czy zespół szuka przyczyny i poprawia sposób pracy, czy natychmiast skupia się na znalezieniu winnego? Nie oznacza to rezygnacji z odpowiedzialności. Oznacza oddzielenie analizy zdarzenia od pochopnej oceny człowieka. Takie rozróżnienie jest szczególnie ważne, gdy firma oczekuje eksperymentowania i nowych rozwiązań.

Od jakiego pytania zacząć w swojej firmie?

Wybierz jeden projekt, w którym ludzie wkładają dużo wysiłku, a rezultaty są niezadowalające. Sprawdź:

• Jakie cele realizuje firma, jakie zespół, a jakie jego poszczególni członkowie?
• Gdzie te cele się wspierają, a gdzie występuje konflikt?
• Które zadania rzeczywiście wymagają współdziałania?
• Czy problemem jest brak umiejętności, czy warunki, w jakich ludzie mają pracować?
• Jaką konkretną zmianę w pracy uznamy za poprawę?

Nie chodzi o publiczne przepytywanie pracowników z osobistych motywacji. Rozmowy trzeba prowadzić z poszanowaniem prywatności i adekwatnie do sytuacji zespołu. Przy silnych napięciach warto zacząć od mniej konfliktowych tematów: oceny jakości pracy, trudności projektu i brakujących informacji.

Dwa pytania, które warto rozstrzygnąć

Czy integracja zespołu jest niepotrzebna?

Nie. Może pomagać w budowaniu relacji i wzajemnym poznaniu. Nie należy jednak zakładać, że usunie sprzeczne priorytety, niejasne uprawnienia albo konflikt w systemie premiowania. Jej przydatność zależy od problemu, który chcemy rozwiązać.

Czy dobra komunikacja wystarcza do współpracy?

Nie zawsze. Ułatwia wymianę informacji i rozmowę o różnicach, lecz sama nie zapewnia zgodnych celów. Można bardzo jasno komunikować oczekiwania, które wzajemnie się wykluczają.

Więcej o istocie współpracy

Rozróżnienie współpracy, relacji, wymiany i koordynacji rozwija „Mała książeczka o współpracy” autorstwa Victora Wekselberga i Jacka Wasilewskiego. To lektura dla osób, które chcą lepiej rozpoznawać, co pomaga ludziom współdziałać, zamiast utożsamiać współpracę wyłącznie z dobrą atmosferą. Warto potraktować ją jako punkt wyjścia do rozmowy o tym, jaki mechanizm rzeczywiście wymaga poprawy w swojej firmie.

Sprawdź przyczynę, zanim wybierzesz rozwiązanie

Jeżeli w rozwijającej się firmie powracają napięcia i opóźnienia, warto sprawdzić, czy ich źródłem są relacje, kompetencje, czy sposób zorganizowania pracy. Temu służy audyt organizacyjny.

Jeśli chcesz przyjrzeć się konkretnej sytuacji w Twojej firmie, porozmawiajmy o współpracy.

W drugiej części cyklu: jak pracować nad zgodnymi celami, oceną sytuacji i wiedzą wzajemną w zespole. Publikacja 28 września 2026 r.

Źródło i charakter opracowania

Artykuł opracowany na podstawie webinaru „Współpraca, współdziałanie, zaufanie – o co w tym wszystkim chodzi, część I”, z udziałem Victora Wekselberga i Dariusza Ambroziaka, opublikowanego przez Dream Employer Hub w 2023 roku w cyklu Wakacyjna Akademia Lidera. Tekst przedstawia podejście omawiane przez ekspertów; nie jest transkrypcją. Przykład projektu, pytania diagnostyczne i ich rozwinięcia są opracowaniem redakcyjnym.